Cultural Mapping Thailand [PMU] ระบบสารสนเทศด้านวัฒนธรรมและ แผนที่วัฒนธรรม ประเทศไทย

ข้อมูลวัฒนธรรม : PA-54000-00002 [ ได้รับทุนจากโครงการ ]

กลอนปูจา

religious ritual drum

ในอดีตการติดต่อสื่อสารไม่มีเทคโนโลยี ไม่ครอบคลุมระยะไกล ชุมชนจึงใช้เสียงกลองมาเป็นสื่อในการบอกกล่าวสัญญาณ กลองบูชา (กลองปู่จา) เป็นกลองของคนเมืองเหนือ ที่ใช้ตีเป็นพุทธบูชา ซึ่งเป็นกลองประจำ วัดและอยู่คู่กับพุทธศาสนาในล้านนามาช้านาน ทั้งนี้เป็นกลองที่มีความสำคัญในระดับ หมู่บ้าน และระดับเมือง เพราะเป็นกลองตีบอกสัญญาณต่าง ๆ อาทิ บอกเหตุข้าศึกเข้าโจมตีเมือง น้ำท่วม ไฟ ไหม้ เรียกประชุม บอกเวลา บอกเหตุสำคัญที่เกิดขึ้นในวัด หรือบอกเหตุในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา เป็น ต้น ขณะเดียวกันในอดีตกลองชนิดนี้ ยังมีบทบาทต่อสังคม ไม่จำเป็นต้องใช้กับพุทธศาสนาเท่านั้น ยังคงใช้เป็นสัญญาณบอกให้คนในชุมชนได้รับรู้อาทิ หากอยู่ในช่วงศึกสงคราม ได้ยินเสียงตีกลองบูชา (กลองปู่จา) รัวเร็ว เป็นสัญญาณบอกว่าข้าศึกบุกเข้าเมือง ในช่วงเวลาปกติได้ยินเสียงตีกลองรัวเร็ว เป็นสัญญาณว่า อาจเกิดเหตุไฟไหม้ที่วัด หรือในหมู่บ้าน หรือในเมือง โจรปล้นบ้านหรือเมือง หากอยู่ในช่วงฤดูฝน ก็เป็นสัญญาณบอกเหตุน้ำท่วม เป็นต้น กลองปูจา เป็นกลองชุดขนาดใหญ่ที่นิยมตีในภาคเหนือ นิยมตีวันก่อนวันพระ1 วัน เพื่อบอกว่าวันพรุ่งนี้เป็นวันพระ ประกอบด้วยเครื่องดนตรี คือ กลอง ฉาบ ฉิ่ง กลองประกอบด้วยกลองใหญ่ 1 กลองเล็ก 3 ใบ อาจจะใช้จำนวคนแตกต่างกันไปตามความนิยม ปัจจุบันการตีกลองปูจาถูกนำเสนอเป็นศิลปะการแสดงทางวัฒนธรรม มีทำนองการตีที่หลากหลาย