Cultural Mapping Thailand [PMU] ระบบสารสนเทศด้านวัฒนธรรมและ แผนที่วัฒนธรรม ประเทศไทย

ข้อมูลวัฒนธรรม : PA-33140-00001 [ ได้รับทุนจากโครงการ ]

โขนเมืองขุขันธ์

Khon Khukhan, Masked Ballet

โขนเมืองขุขันธ์ เป็นศิลปะการแสดงที่มีความโดดเด่นและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวของเมืองขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ โดยมีต้นกำเนิดในช่วงปลายสมัยรัชกาลที่ 5 ประมาณปี พ.ศ. 2426 การแสดงโขนนี้สะท้อนถึงการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมไทยและเขมรอย่างลงตัว โขนเมืองขุขันธ์เริ่มต้นจากการที่พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน (ปัญญา ขุขันธิน) เจ้าเมืองขุขันธ์ท่านที่ 9 ได้นำครูโขนจากกรุงเทพฯ และกัมพูชาเข้ามาฝึกสอนการแสดงโขนในเมืองขุขันธ์ โดยมีคณะโขนหลัก 2 คณะ ได้แก่ 1.คณะของพระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน: เริ่มต้นในปี พ.ศ. 2426 ใช้ผู้ชายล้วนในการแสดง และใช้ภาษาเขมรในการพากย์และร้อง เนื่องจากประชากรในพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นชาวเขมร 2.คณะของพระยาบำรุงบุระประจันต์ (จันดี กาญจนเสริม): เริ่มต้นประมาณปี พ.ศ. 2450–2452 ใช้ภาษาไทยในการแสดง และสืบทอดมาถึงคุณยายบัวแก้ว กาญจนเสริม ซึ่งเป็นหัวหน้าคณะและผู้พากย์ ในช่วงปี พ.ศ. 2511–2515 มีการฟื้นฟูการแสดงโขนเมืองขุขันธ์ขึ้นอีกครั้ง โดยนายสม ทัศศรี นายอำเภอขุขันธ์ในขณะนั้น ได้มอบหมายให้อาจารย์ศิริ ศิลาวัฒน์ ครูใหญ่โรงเรียนบ้านหัวเสือ ร่วมกับคณะครูในพื้นที่ ฝึกซ้อมและนำไปแสดงในงานกาชาดประจำปีของจังหวัดศรีสะเกษ การแสดงโขนเมืองขุขันธ์ไม่เพียงแต่เป็นการแสดงศิลปะที่งดงาม แต่ยังเป็นสื่อกลางในการถ่ายทอดวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของชุมชนให้กับคนรุ่นหลัง